Als het aan wethouder Marc Budel ligt, krijgen we eindelijk een echt erfgoedbeleid: er ligt een Nota Erfgoed klaar. Meer dan een jaar is er met hulp van lokale historici en onderzoekers aan de nota gewerkt. Omdat Marc Budel door privé-omstandigheden verhinderd was heeft collega wethouder Louis Laros de nota vorige week in de gemeenteraad verdedigd. Aankomende donderdag gaan de raadsleden stemmen en dan weten we of het doorgaat.

Door Ilonka Bokma

Waar gaat het om bij erfgoed? Om de gebouwen, landschappen, verhalen en tradities van onze regio. Om hoe we onze geschiedenis ervaren en willen doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen. Dus erfgoed is van ons allemaal, maar er kunnen wel verschillende belangen spelen. Op verschillende plekken in onze gemeente zitten archeologische resten in de grond.

Hoe zorgen we ervoor dat we daar onderzoek naar kunnen blijven doen als we ook woningen willen bouwen? Hoe ver kan je gaan met de herbestemming van een monumentaal gebouw zonder dat je de historische waarde aantast? Allemaal uitdagingen waarbij belangen kunnen botsten. Daarom zijn bij het maken van de nota belangrijke partijen bij elkaar gebracht: de heemkundekringen, Natuurmonumenten, de stadsarcheoloog, het Witte Kasteel, het parochiebestuur en de Efteling.

Paul Faes met een hoogtekaart op het MASt-terrein. (foto: Robert Poutsma Fotografie)

Het MASt-gebied

Ook lokale onderzoekers werden uitgenodigd. Paul Faes is ingenieur en doet in zijn vrije tijd al jaren onderzoek naar het MASt-gebied. “Als kind wandelde ik daar met mijn ouders. Later hoorde ik dat er in de Tweede Wereldoorlog een belangrijk munitiedepot van de Duitsers was. Aan het einde van de oorlog bliezen ze het op om te voorkomen dat het in geallieerde handen zou vallen. Je kunt de bomkraters nog steeds zien.“ Met moderne technieken heeft Paul het terrein in kaart gebracht en er een 3D model van gemaakt. Omdat hij ook de originele verzetskaarten wilde bestuderen, dook hij in de archieven van het NIOD in Amsterdam. Aan de hand van codes op die kaarten vond hij in het archief de bijbehorende foto’s. “Ongelooflijk, het verzet had op die plekken foto’s gemaakt en ze op microfilm naar Londen gesmokkeld. Ineens had ik concreet bewijs in handen dat mijn 3D model klopte.” Maar het beschermen van zo’n gebied is een uitdaging. “Het MASt-gebied ligt op het terrein van Natuurmonumenten en de Efteling. Om met hen en met de gemeente in gesprek te komen was lastig. Totdat we bij elkaar werden gebracht voor de erfgoednota. Eindelijk zaten we aan tafel met een bak koffie en dan kom je erachter dat we gedeelde belangen hebben en dat we kunnen samenwerken. Die nota is echt een positieve katalysator.”

Erfgoed-ontwikkeling bij de Efteling

Wie namens de Efteling deelnam aan de gesprekken was Emile Castelain. Hoe kom je als Vlaming terecht bij de Efteling en dan nog wel als beleidsmedewerker erfgoed-ontwikkeling? Emile lacht. ”Ik kwam hier als vierjarige al. Ik zei tegen mijn moeder, als ik groot ben ga ik hier werken.” Hij hield woord. “Ik ben architectuur en erfgoed gaan studeren en voor mijn afstudeerscriptie liep ik stage in de Efteling. En nu heb ik echt mijn droombaan.” Erfgoed-ontwikkeling bij de Efteling, wat moeten we ons daarbij voorstellen? “Een goed voorbeeld is het huisje van de heks van Hans en Grietje. Het snoephuisje verkeerde in zo’n slechte staat dat het herbouwd moest worden. We hebben het eerst ingescand om alles nauwkeurig te kunnen nabouwen, maar toen zagen we op de oorspronkelijk tekeningen van Anton Pieck elementen die destijds niet waren gebruikt. Wij hebben die dit keer wel aangebracht. Dat soort verbeteringen mag je natuurlijk niet teveel merken, zodat het sprookje blijft bestaan net zoals in je herinnering. Dat noem je levend erfgoed.”

Het Witte Kasteel

Oud-burgemeester Wim Luijendijk is nu bestuurslid van het Witte Kasteel. Hij vertelt: “Destijds lag er nog geen nota. We hebben het kasteel alleen kunnen renoveren dankzij de tomeloze inzet van vrijwilligers en een bijdrage van de gemeente. Toen het eenmaal was opgeknapt stegen de huizenprijzen.” Erfgoed verhoogt de economische waarde van het dorp. Volgens de nota moet erfgoed vanzelfsprekend zijn en niet iets waar je pas achteraf rekening mee houdt. “Als je de nota goed bestudeert zie je een duidelijke logica en samenhang waarmee we tot een goed erfgoedbeleid kunnen komen. Ik denk dat de gemeenteraad dat ook ziet.”

Maar afgelopen donderdag blijkt de nota toch geen hamerstuk. Fractievoorzitter Mieke Broerders wil eerst verder praten over de herbestemming van de Sint-Joachim kerk in De Moer. Dat gebeurt aanstaande donderdag, waarna alsnog over de erfgoednota wordt gestemd. Wordt vervolgd.