De Pauwelsdag vond plaats op 13 september op verschillende locaties in Landschap Pauwels. Bezoekers konden wandelen, fietsen, activiteiten bezoeken en kennismaken met organisaties die in het gebied werken. Bij ’t Blauwe Schaap aan het Moleneind in Loon op Zand was wel een heel bijzondere activiteit: een schapenbingo.
Door Jacques Bertens
Op het erf van Bart van Ekkendonk is Uitspanning ’t Blauwe Schaap te vinden. Een plek waar fietsers en wandelaars kunnen neerstrijken, maar waar het verhaal achter het landschap nooit ver weg is.
Schapen als landschapswerkers
Bart van Ekkendonk is schaapherder en vertelt graag waarom zijn kuddes meer doen dan grazen. In de Loonse en Drunense Duinen helpen de schapen mee om heide en open zand in stand te houden. Dat klinkt misschien als gewone natuur, maar volgens Bart is dat verhaal net wat ingewikkelder.
Heide en stuifzand zijn in deze streek namelijk ook ontstaan door menselijk gebruik. Door houtkap, begrazing, plaggen en landbouw veranderde het landschap door de eeuwen heen. Later werden juist weer bomen geplant om het oprukkende zand tegen te houden. Wie bij de Roestelberg loopt en boomkruinen uit zandhellingen ziet steken, ziet daarvan nog sporen terug.
Vandaag hebben die open stukken veel waarde voor planten en dieren die niet in dicht bos thuishoren. Daarom trekken herders met hun kuddes door het gebied. Vroeger draaide het vooral om mest, vlees en wol. Nu is landschapsbeheer het belangrijkste werk. Vlees en wol zijn er nog steeds, maar de schapen zijn vooral levende maaiers met een goed richtingsgevoel en een eigen wil.
Het Blauwe Schaap en de korte keten
De Pauwelshoeve ligt midden in het gebied waar Loon op Zand, Udenhout en Tilburg elkaar raken. Rond de boerderij kwamen verschillende plannen samen. Landschap Pauwels wil het buitengebied aantrekkelijker maken voor natuur en recreatie. Op deze plek kreeg dat heel concreet vorm: een erf met schapen, natuurgrond, wandelpaden en horeca.
Ook achter de naam van het Blauwe Schaap zit een verhaal. Bart bedacht een sprookje over een avontuurlijk schaap dat richting Tilburg trekt. De oude textielstad kende waterlopen die door afvalwater blauw konden kleuren. Zo kwam het schaap in de Blauwloop terecht en bleef de naam hangen. Wie het hele sprookje wil lezen, kan bij de uitspanning terecht.
Bingo met een ram in de hoofdrol
Het publiek kwam deze middag niet alleen voor koffie. Op het programma stond schapendekbingo. Geen bingo met nummertjes op een kaart, maar met ooien, rammen en oormerken. Alle ooien hebben een nummer. Het nummer van de ooi die als eerste wordt gedekt, hoort bij het winnende lot.
Vooraf legt Bart uit hoe het in de praktijk werkt. Rammen dragen een dektuig met kleur. Als een ram een ooi dekt, blijft er kleur achter op de vacht. Voor de herder is dat nuttige informatie. Door de kleur per week te wisselen, weet hij later ongeveer wanneer lammetjes geboren kunnen worden. Daarna helpt een dierenarts nog met scannen, zodat duidelijk wordt welke ooien drachtig zijn.
Toen de rammen los mochten, werd het publiek vanzelf stil en daarna juist lacherig. De dieren hadden geen haast. Er werd gekozen, getwijfeld, opnieuw gekeken en nog eens gewacht. “Vorig jaar waren ze sneller”, klonk het tussen de toeschouwers. Dat maakte het alleen maar leuker. Een bingo waarbij niemand precies weet wanneer het moment valt, houdt iedereen bij de les.
Uiteindelijk klonk toch het verlossende “Bingo!” over het veld. Daarmee kreeg de Pauwelsdag bij ’t Blauwe Schaap een afsluiting die paste bij de hele fietstocht: gewoon buiten, dicht bij mensen uit de streek, met ruimte voor uitleg, humor en een paar onverwachte momenten.
Zo eindigde de ronde van Loonsfotowerk met een tafereel dat veel vertelt. Landschap Pauwels is geen decor op afstand. Het is een gebied waar mensen werken, fietsen, wandelen, proeven, vertellen en soms samen naar een aarzelende ram staan te kijken.
Bekijk meer foto's op Duinkoerier.nl en een uitgebreid verslag van Pauwelsdag op Loonsfotowerk.nl