Het was afgelopen zaterdag 28 februari exact zes jaar geleden dat de eerste bewezen coronapatient werd opgenomen in ETZ Tilburg; een 56-jarige man uit Loon op Zand. Het virus kwam uit Italië, waar toen al dodelijke slachtoffers waren gevallen. Daarna ging het snel. In het eerste jaar stierven in Nederland bijna 16.000 inwoners aan de ziekte. De provincie Noord-Brabant was met 2874 doden in dat aantal oververtegenwoordigd. Uiteindelijk stierven in Nederland 50.000 mensen aan corona.

Door Hans Dingemans

Een blijvend monument voor corona-slachtoffers

Na vijf jaarlijkse herdenkingen in de Hasseltse Kapel wilde de afdeling Tilburg van 50PLUS de reeks afsluiten met de onthulling van een blijvend monument voor alle slachtoffers in de provincie en voor de velen die nog steeds de blijvende gevolgen van corona ondervinden. Bij dit initiatief werd uiteindelijk ook Peter Smulders van Gedenkbos De Spinder betrokken, een kleinschalig en persoonlijk gedenkbos tussen Loon op Zand en De Moer. Dit bleek een passende plaats voor een gedenkmonument in Midden-Brabant, waar ook de as van tientallen corona-slachtoffers begraven ligt.

Persoonlijke verhalen en blijvend gemis

Het echtpaar De Beer uit Tilburg was niet op de hoogte van de onthulling. “De as van mijn vader ligt hier.” Ze vinden het een mooi initiatief en sluiten aan bij de andere belangstellenden. Zoals zovelen dragen zij herinneringen aan corona met zich mee. “De vrouw van mijn neef en haar man lagen beiden in het ziekenhuis vanwege corona. Zij is overleden. Hij heeft er twee weken gelegen en kon de begrafenis niet bijwonen. Het was een hele heftige tijd. Ik had haar de vorige dag nog aan de telefoon. ‘We komen niet eten,’ zei ze, ‘want ik ben zo ziek en zo moe. Ik krijg geen lucht meer.’ De volgende dag lag ze in het ziekenhuis en was het klaar.”

Ank Hagen.

Herdenken én erkenning voor post-covid

Henk van Tilborg, gemeenteraadslid in Tilburg, opent de bijeenkomst. Dat de geluidsinstallatie op het laatste moment uitvalt, maakt het samenzijn zonder microfoon alleen maar intiemer. In zijn toespraak benadrukt hij hoe de pandemie diepe sporen heeft nagelaten. “Achter de cijfers schuilen namen. Achter de statistieken schuilen gezichten. Ouders, grootouders, partners, vrienden.”

Hij staat stil bij het gemis, bij het ontbreken van een waardig afscheid, maar ook bij de mensen die dagelijks leven met de gevolgen van post-covid. “Mensen die niet meer terugkeren naar hun oude leven. Die kampen met vermoeidheid, concentratieproblemen en onzekerheid. Vandaag zeggen wij: u staat er niet alleen voor.”

Ank Hagen, die in 2021 corona kreeg, vertelt over haar ervaringen met langdurige klachten. Ze benadrukt hoe belangrijk het is dat post-covid serieus wordt genomen. “Luisteren is niet hetzelfde als horen. Wie echt wil begrijpen wat post-covid is, moet de cijfers zien en de verhalen serieus nemen.” Zij spreekt positief over de ondersteuning van C-support.

Jan Struijs.

Rituelen als onderdeel van herstel

Jan Struijs, het gezicht van 50PLUS, refereert aan zijn politietijd en de samenwerking met psychiater Berthold Gersons. Hij benadrukt dat herstel niet alleen individueel is, maar ook collectief. “Daar ligt een cruciale rol voor rituelen en herdenkingen.” Net als de andere sprekers sluit hij af met het aansteken van een noveenkaars.

Yvonne Robben.

Afscheid zonder omhelzing

Yvonne Robben verloor haar man Sjef (74) aan corona. Ze vertelt hoe snel het ging en hoe zij geen afscheid kon nemen. “Dat is nog het ergste, dat ik hem niet meer heb kunnen vasthouden.” Samen met haar vriendin Lutske Seebregts, die eveneens haar man verloor, vindt zij steun in gedeeld verdriet. “We zijn niet zielig. We hebben gezegd: we gaan nog iets van ons leven maken.”

Jan Struijs, Ank Hagen, Yvonne Robben en Henk van Tilborg onthullen het corona-monument. (foto: Hans DIngemans)

De onthulling van het monument

Het monument wordt gezamenlijk door alle sprekers onthuld. Een minuut stilte volgt, slechts doorbroken door vogels en een specht. Het houten monument met een open hart en inscriptie is gemaakt door Jos van de Sande, hovenier en maker van gedenkobjecten in zijn vrije tijd.

De bijeenkomst maakt diepe indruk. Lutske verwoordt het gevoel treffend: “Ik wist niet dat het zo terug zou komen.”

Hans Dingemans maakte dit mooie en indrukwekkende beeldverslag van de onthulling.